Εκκλησιαστική Ιστορία
Έτος / Εποχή – Γεγονός
33 – Πεντηκοστή (το 29 μ.Χ. θεωρείται ακριβέστερο).
49 – Η Αποστολική Σύνοδος στα Ιεροσόλυμα (Πράξ. 15) καθιερώνει το προηγούμενο της επίλυσης των εκκλησιαστικών διαφορών σε Σύνοδο. Προεδρεύει ο Ιάκωβος ως επίσκοπος.
69 – Ο Ιγνάτιος χειροτονείται επίσκοπος στην Αντιόχεια, στην καρδιά της εποχής της Καινής Διαθήκης· ο Απόστολος Πέτρος είχε διατελέσει ο πρώτος επίσκοπος εκεί.
93 – Γράφεται η Αποκάλυψη, πιθανότατα το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης.
150 – Ο Άγιος Ιουστίνος ο Μάρτυς περιγράφει τη λειτουργική λατρεία της Εκκλησίας, με κέντρο τη Θεία Ευχαριστία. Η λειτουργική λατρεία έχει τις ρίζες της στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη.
325 – Η Σύνοδος της Νικαίας αντιμετωπίζει τη μεγάλη αιρετική πρόκληση κατά της χριστιανικής πίστης, όταν ο αιρετικός Άρειος ισχυρίζεται ότι ο Χριστός είναι κτίσμα του Πατρός. Ο Μέγας Αθανάσιος υπερασπίζεται την αιωνιότητα του Υιού του Θεού. Οι Αρειανοί συνεχίζουν για χρόνια την επίθεσή τους κατά του αληθινού χριστιανισμού. Η Νίκαια είναι η πρώτη από τις επτά Οικουμενικές Συνόδους.
397 – Η Σύνοδος της Καρχηδόνας επικυρώνει τον κανόνα της Αγίας Γραφής.
451 – Η Σύνοδος της Χαλκηδόνος βεβαιώνει την αποστολική διδασκαλία των δύο φύσεων του Χριστού.
589 – Σε σύνοδο στο Τολέδο της Ισπανίας προστίθεται στο Σύμβολο της Πίστεως το filioque, ότι δηλαδή το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται από τον Πατέρα «και εκ του Υιού». Το σφάλμα αυτό υιοθετείται αργότερα από τη Ρώμη.
787 – Η εποχή των Οικουμενικών Συνόδων τελειώνει στη Νίκαια, με την Ζ΄ Σύνοδο να επαναφέρει στην Εκκλησία την πανάρχαια χρήση των εικόνων.
880 – Το λεγόμενο φωτιανό σχίσμα (880) περιπλέκει περισσότερο τη διαμάχη.
988 – Αρχίζει ο εκχριστιανισμός της Ρωσίας.
1054 – Συμβαίνει το Μέγα Σχίσμα. Δύο βασικά ζητήματα ήταν η αξίωση της Ρώμης για οικουμενικό παπικό πρωτείο και η προσθήκη του filioque στο Σύμβολο της Πίστεως.
1095–1291 – Οι Σταυροφορίες, που ξεκίνησε η Εκκλησία της Ρώμης.
1204 – Η άλωση της Κωνσταντινουπόλεως από τους Λατίνους (1204) βαθαίνει την αποξένωση Ανατολής και Δύσης.
1333 – Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς υπερασπίζεται την ορθόδοξη ησυχαστική πνευματικότητα και τη χρήση της ευχής του Ιησού.
1453 – Οι Τούρκοι καταλαμβάνουν την Κωνσταντινούπολη· τέλος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
1517 – Ο Μαρτίνος Λούθηρος καρφώνει τις 95 θέσεις του στην πόρτα της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας στη Βιττεμβέργη, ξεκινώντας την Προτεσταντική Μεταρρύθμιση.
1529 – Η Εκκλησία της Αγγλίας αρχίζει να απομακρύνεται από τη Ρώμη.
1854 – Η Ρώμη καθιερώνει το δόγμα της Αμώμου Συλλήψεως.
1870 – Το αλάθητο του Πάπα γίνεται δόγμα της Ρώμης.
Οι επτά Οικουμενικές Σύνοδοι (325–787)
Η εποχή των επτά Οικουμενικών Συνόδων ήταν καθοριστική περίοδος για την πρώτη χριστιανική πίστη. Οι Σύνοδοι αυτές της όλης Εκκλησίας συγκαλούνταν για να επιλύουν θεολογικές διαφορές, να διατυπώνουν την ορθόδοξη διδασκαλία και να αντιμετωπίζουν τις αιρετικές διδασκαλίες.
1. Α΄ Οικουμενική Σύνοδος, Νίκαια (325)
Το ζήτημα: Η Σύνοδος συγκλήθηκε για να αντιμετωπίσει τη μεγάλη αιρετική πρόκληση του Αρείου, ο οποίος ισχυριζόταν ότι ο Χριστός ήταν κτίσμα και όχι συναΐδιος με τον Πατέρα.
Το αποτέλεσμα: Ο Μέγας Αθανάσιος υπερασπίστηκε σθεναρά την αιωνιότητα του Υιού του Θεού. Η Σύνοδος καταδίκασε τον Αρειανισμό, βεβαίωσε την πλήρη θεότητα του Χριστού και συνέταξε το αρχικό Σύμβολο της Νικαίας. Ήταν η πρώτη από τις επτά Οικουμενικές Συνόδους.
2. Β΄ Οικουμενική Σύνοδος, Κωνσταντινούπολη (381)
Το ζήτημα: Συνεχιζόμενες συζητήσεις για τον Αρειανισμό, καθώς και νέες διαφορές για τη θεότητα του Αγίου Πνεύματος και τη φύση της ανθρώπινης φύσης του Χριστού (Απολιναρισμός).
Το αποτέλεσμα: Η Σύνοδος καταδίκασε τον Απολιναρισμό, βεβαίωσε την πλήρη θεότητα του Αγίου Πνεύματος και επέκτεινε το Σύμβολο της Νικαίας στο Σύμβολο Νικαίας–Κωνσταντινουπόλεως, που απαγγέλλεται ακόμη και σήμερα στους ναούς.
3. Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος, Έφεσος (431)
Το ζήτημα: Προέκυψε διαφορά με τον Νεστόριο, ο οποίος αρνούνταν να ονομάζεται η Παρθένος Μαρία Θεοτόκος, υποστηρίζοντας ότι γέννησε μόνο την ανθρώπινη φύση του Χριστού.
Το αποτέλεσμα: Η Σύνοδος καταδίκασε τον Νεστοριανισμό, βεβαιώνοντας ότι ο Ιησούς είναι ένα ενιαίο πρόσωπο και όχι δύο χωριστά πρόσωπα σε ένα σώμα. Κατά συνέπεια, επικύρωσε τον τίτλο Θεοτόκος για τη Μαρία.
4. Δ΄ Οικουμενική Σύνοδος, Χαλκηδόνα (451)
Το ζήτημα: Η αντίδραση στον Νεστοριανισμό οδήγησε σε ένα νέο άκρο (Μονοφυσιτισμός/Ευτυχιανισμός), που υποστήριζε ότι η ανθρώπινη φύση του Χριστού απορροφήθηκε ολοκληρωτικά από τη θεία, ώστε να έχει μόνο μία φύση.
Το αποτέλεσμα: Η Σύνοδος βεβαίωσε την αποστολική διδασκαλία των δύο φύσεων του Χριστού. Όρισε την «υποστατική ένωση», διακηρύσσοντας ότι ο Χριστός είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, σε δύο φύσεις ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως, ἀχωρίστως.
5. Ε΄ Οικουμενική Σύνοδος, Κωνσταντινούπολη (553)
Το ζήτημα: Η Εκκλησία προσπαθούσε ακόμη να συμφιλιωθεί με τους Μονοφυσίτες. Ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός επιχείρησε να γεφυρώσει το χάσμα καταδικάζοντας τα «Τρία Κεφάλαια», έργα τριών θεολόγων που θεωρούνταν ύποπτοι για νεστοριανικές συμπάθειες.
Το αποτέλεσμα: Η Σύνοδος καταδίκασε επίσημα τα Τρία Κεφάλαια, ενισχύοντας τις θεολογικές αποφάσεις της Εφέσου και της Χαλκηδόνος και τονίζοντας τη θέση της Εκκλησίας κατά του Νεστοριανισμού.
6. ΣΤ΄ Οικουμενική Σύνοδος, Κωνσταντινούπολη (680–681)
Το ζήτημα: Ένας νέος θεολογικός συμβιβασμός, ο Μονοθελητισμός, υποστήριζε ότι, ενώ ο Χριστός είχε δύο φύσεις, είχε μόνο ένα θείο θέλημα.
Το αποτέλεσμα: Η Σύνοδος καταδίκασε τον Μονοθελητισμό, ορίζοντας ότι, επειδή ο Χριστός έχει δύο τέλειες φύσεις, έχει και δύο αντίστοιχα θελήματα (θείο και ανθρώπινο).
7. Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος, Νίκαια (787)
Το ζήτημα: Η Εικονομαχία συγκλόνισε την Ανατολική Εκκλησία, με τους επικριτές να υποστηρίζουν ότι η τιμή των ιερών εικόνων ισοδυναμούσε με ειδωλολατρία.
Το αποτέλεσμα: Η Σύνοδος επανέφερε στην Εκκλησία την πανάρχαια χρήση των εικόνων. Έκανε αυστηρή θεολογική διάκριση ανάμεσα στη λατρεία, που οφείλεται αποκλειστικά στον Θεό, και στην τιμητική προσκύνηση, που αποδίδεται στις εικόνες. Με αυτή ολοκληρώθηκε επίσημα η εποχή των Οικουμενικών Συνόδων.