Το Μυστήριο της Εξομολογήσεως

Το μυστήριο της Μετανοίας είναι η επίσημη πράξη συμφιλίωσης με τον Θεό και την Εκκλησία, όταν η αμαρτία έχει κόψει αυτόν τον δεσμό.

Ανανέωση του Βαπτίσματος: Επειδή αποκαθιστά την κατάσταση της χάριτος που δόθηκε κατά τη μύηση, οι Πατέρες της Εκκλησίας το ονομάζουν συχνά «δεύτερο βάπτισμα» ή «ανανέωση του βαπτίσματος».
Συμφιλίωση: Είναι ο απαραίτητος δρόμος επιστροφής στη Θεία Κοινωνία για όσους έχουν διαπράξει σοβαρές αμαρτίες ή έχουν απομακρυνθεί για πολύ καιρό από την Εκκλησία. Αν και δεν απαιτεί κάθε μικρή αμαρτία επίσημη μυστηριακή μετάνοια, η τακτική εξομολόγηση ενθαρρύνεται για την ταπείνωση και την πνευματική καθοδήγηση.

Ένα συνηθισμένο ερώτημα είναι: «Δεν μπορώ απλώς να εξομολογηθώ στον Θεό;»

Δεν υπάρχει «ιδιωτική» αμαρτία: Επικαλούμενη τον Απόστολο Παύλο (Α΄ Κορ. 12:26), η ορθόδοξη διδασκαλία λέει ότι, επειδή οι χριστιανοί είναι μέλη ενός Σώματος, δεν υπάρχει «ιδιωτική αμαρτία». Ακόμη και οι κρυφές αμαρτίες επηρεάζουν την πνευματική υγεία ολόκληρης της Εκκλησίας.
Κοινή θεραπεία: Επειδή η αμαρτία πληγώνει το σώμα της Εκκλησίας, η θεραπεία πρέπει να περιλαμβάνει συμφιλίωση με την Εκκλησία. Ο ιερέας δεν στέκεται ως δικαστής, αλλά ως μάρτυρας και εκπρόσωπος της κοινότητας, για να διευκολύνει αυτή την επανένωση.

Η ακολουθία γίνεται σε ένα ήσυχο μέρος του ναού, χωρίς το «εξομολογητήριο» που υπάρχει σε άλλες παραδόσεις.

Ο χώρος: Ο ιερέας και ο εξομολογούμενος στέκονται μπροστά σε μια εικόνα του Χριστού, συνήθως με τον Σταυρό και το Ευαγγέλιο.
Η εξομολόγηση: Μετά τις εισαγωγικές ευχές ο εξομολογούμενος εξομολογείται τις αμαρτίες του. Ο ιερέας μπορεί να δώσει συμβουλές ή να κάνει ερωτήσεις, αλλά ο κύριος ρόλος του είναι να ακούει. Λέει ρητά: «Δεν τα λες σε μένα, αλλά στον Θεό, ενώπιον του οποίου στέκεσαι».
Η συγχωρητική ευχή: Η ακολουθία ολοκληρώνεται με την ανάγνωση της συγχωρητικής ευχής από τον ιερέα, που δίνει επίσημα τη συγχώρηση του Θεού, και τον λόγο «πήγαινε εν ειρήνη».

Μερικές φορές ο ιερέας μπορεί να ορίσει ένα «επιτίμιο» μετά την εξομολόγηση.

Παραδείγματα: Μπορεί να είναι ένα διάστημα αποχής από τη Θεία Κοινωνία, ένας συγκεκριμένος κανόνας προσευχής ή μια πράξη επανόρθωσης (π.χ. επιστροφή κλεμμένων αντικειμένων).
Θεραπευτικός χαρακτήρας: Τα επιτίμια δεν είναι τιμωρίες, ούτε τρόπος να «ξεπληρώσουμε» ένα χρέος στον Θεό, αφού η συγχώρηση είναι δωρεάν δώρο της χάριτος. Είναι θεραπευτικά μέσα, φάρμακο που δίνεται για να θεραπευτεί ο μετανοών και να ενισχυθεί η πορεία του προς τον Θεό.