Τα Μνημόσυνα
Η σημασία των μνημοσύνων
Το μνημόσυνο αποτελείται από μια σειρά σύντομων ύμνων, δεήσεων και ευχών για την ψυχή ενός κεκοιμημένου Ορθοδόξου χριστιανού. Όταν τελείται στο πλαίσιο της Θείας Λειτουργίας ή του Εσπερινού, συνήθως το ονομάζουμε μνημόσυνο, ενώ ο όρος Τρισάγιο χρησιμοποιείται συνήθως για τις ίδιες ευχές όταν λέγονται ως αυτοτελής ακολουθία.
Κατά τα μνημόσυνα ευλογείται ένα πιάτο με κόλλυβα (βρασμένο σιτάρι, σύμβολο της ανάστασης) και μοιράζεται στους παρευρισκομένους στη μνήμη του κεκοιμημένου. Η πρακτική αυτή έχει την αρχή της στα λόγια του Κυρίου στο Ευαγγέλιο: «Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ ὁ κόκκος τοῦ σίτου πεσὼν εἰς τὴν γῆν ἀποθάνῃ, αὐτὸς μόνος μένει· ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ, πολὺν καρπὸν φέρει» (Ιω. 12:24).
Πότε τελούνται τα μνημόσυνα
Μνημόσυνα μπορούν να τελούνται κάθε Κυριακή στο τέλος της Θείας Λειτουργίας.
Ιδανικά τα μνημόσυνα τελούνται την 3η, 6η, 9η και 40ή ημέρα μετά την κοίμηση. Συνηθίζεται επίσης να τελούνται τον 3ο, 6ο και 9ο μήνα κατά τον πρώτο χρόνο. Στη συνέχεια τα μνημόσυνα τελούνται μία φορά τον χρόνο, στην επέτειο της κοιμήσεως.
Γενικά μνημόσυνα, τα Ψυχοσάββατα, κατά τα οποία μνημονεύονται και προσευχόμαστε για όλους τους κεκοιμημένους, γίνονται δύο φορές τον χρόνο: το Σάββατο πριν από τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή και το Σάββατο πριν από την Πεντηκοστή.
Πότε δεν τελούνται μνημόσυνα
Μνημόσυνα δεν τελούνται τη Μεγάλη Εβδομάδα, τη Διακαινήσιμο Εβδομάδα, την περίοδο λίγο πριν από τα Χριστούγεννα έως την επομένη των Θεοφανείων, ούτε στις μεγάλες Δεσποτικές και Θεομητορικές εορτές, ούτε στην εορτή του πολιούχου της ενορίας, μεταξύ άλλων:
Από το Σάββατο του Λαζάρου έως και την Κυριακή του Θωμά.
Από τις 18 Δεκεμβρίου έως τις 7 Ιανουαρίου.
2 Φεβρουαρίου, Υπαπαντή του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού.
Κυριακή των Βαΐων.
Πέμπτη της Αναλήψεως.
Κυριακή της Πεντηκοστής.
Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος.
6 Αυγούστου, Μεταμόρφωση του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού.
14 Σεπτεμβρίου, Ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού.
25 Μαρτίου, Ευαγγελισμός της Θεοτόκου.
2 Ιουλίου, Κατάθεση της Τιμίας Εσθήτος της Θεοτόκου εν Βλαχέρναις.
15 Αυγούστου, Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου.
8 Σεπτεμβρίου, Γενέθλιον της Υπεραγίας Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας.
28 Οκτωβρίου, Αγία Σκέπη της Θεοτόκου.
21 Νοεμβρίου, Εισόδια της Θεοτόκου.
17 Ιανουαρίου, εορτή του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου.