Το Σύμβολο της Πίστεως
Πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν, Πατέρα, Παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς, ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων. Καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ πάντων τῶν αἰώνων· φῶς ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρί, δι’ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο. Τὸν δι’ ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου καὶ ἐνανθρωπήσαντα. Σταυρωθέντα τε ὑπὲρ ἡμῶν ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, καὶ παθόντα, καὶ ταφέντα. Καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ κατὰ τὰς Γραφάς. Καὶ ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανοὺς καὶ καθεζόμενον ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός. Καὶ πάλιν ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος. Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, τὸ κύριον, τὸ ζωοποιόν, τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον, τὸ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ συμπροσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον, τὸ λαλῆσαν διὰ τῶν Προφητῶν. Εἰς μίαν, Ἁγίαν, Καθολικὴν καὶ Ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν. Ὁμολογῶ ἓν βάπτισμα εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν. Καὶ ζωὴν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Ἀμήν.
Το Σύμβολο της Πίστεως
Διατυπώθηκε στις δύο πρώτες Οικουμενικές Συνόδους (Νίκαια το 325 και Κωνσταντινούπολη το 381) και συνοψίζει τα θεμελιώδη δόγματα της χριστιανικής πίστης.
Ζωντανή ομολογία: Αν και στη Δύση ονομάζεται «Creed» (από το λατινικό Credo, «πιστεύω»), η Ορθοδοξία το ονομάζει Σύμβολο της Πίστεως. Δεν είναι ιστορικό κειμήλιο, αλλά ζωντανή ομολογία.
Βαπτισματικές ρίζες: Είναι κατά κύριο λόγο βαπτισματικό σύμβολο: η επίσημη ομολογία πριν από την είσοδο στο Σώμα του Χριστού.
Προσωπική πεποίθηση: Είναι το μόνο μέρος της Θείας Λειτουργίας που λέγεται σε πρώτο πρόσωπο («Πιστεύω»). Αυτό τονίζει ότι η πίστη πρέπει να είναι προσωπική πεποίθηση πριν γίνει κοινή πραγματικότητα.
Καθημερινή χρήση: Οι πιστοί επαναλαμβάνουν αυτή την ομολογία σε κάθε Θεία Λειτουργία και στις ιδιωτικές πρωινές και βραδινές προσευχές τους.
Ι. Ο Θεός Πατέρας και η δημιουργία
Το Σύμβολο αρχίζει με την πίστη σε «ἕνα Θεόν». Είναι ο Θεός του Ισραήλ, ο «Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν» (Γιαχβέ), που φανερώθηκε πλήρως από τον Ιησού Χριστό ως «Πατέρας».
Αποφατική θεολογία: Ο Θεός είναι «ἀνέκφραστος, ἀπερινόητος, ἀόρατος». Βρίσκεται πέρα από κάθε κτιστή κατηγορία.
Θεία αγάπη: Το καθοριστικό γνώρισμα του Θεού είναι η αγάπη· ενεργεί με ευσπλαχνία για να επιζητήσει τη σωτηρία της κτίσης Του.
Δημιουργία: Ο Θεός δημιούργησε το σύμπαν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος (από το τίποτα). Δεν υπάρχει δυαρχία· ο υλικός κόσμος είναι «καλὰ λίαν».
Ο αόρατος κόσμος: Ο Θεός δημιούργησε τις «ἀσωμάτους δυνάμεις» (τους αγγέλους), καθαρά πνευματικά όντα χωρίς υλική διάσταση.
Δαίμονες: Είναι οι πεπτωκότες άγγελοι με επικεφαλής τον σατανά, που προσπαθούν να χωρίσουν τον άνθρωπο από τον Θεό.
ΙΙ. Ένας Κύριος Ιησούς Χριστός
Το μεγαλύτερο τμήμα θεμελιώνει τη θεότητα του Υιού και το έργο της σωτηρίας.
Θεότητα:
Μονογενής: Δεν είναι «υιός» κατά χάριν, αλλά κατά φύσιν.
Φως εκ φωτός: Γεννάται αιωνίως από τον Πατέρα, όπως το φως πηγάζει από τον ήλιο.
Γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα: Ο Υιός είναι άκτιστος. Έχει την ίδια ακριβώς ουσία (ὁμοούσιος) με τον Πατέρα.
Η ενανθρώπηση:
Σκοπός: Ήρθε αποκλειστικά «δι’ ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν».
Τρόπος: Σαρκώθηκε από το Άγιο Πνεύμα και τη Μαρία την Παρθένο (αληθινή ανθρώπινη φύση). Έγινε πλήρως άνθρωπος, για να γίνουμε εμείς όμοιοι με τον Θεό.
Η λύτρωση:
Πόντιος Πιλάτος: Η αναφορά στον Πιλάτο στερεώνει το Ευαγγέλιο στην πραγματική ιστορία· δεν είναι μύθος.
Εκούσια θυσία: Δέχτηκε τον θάνατο για να τον καταλύσει από μέσα.
Ανάσταση και Ανάληψη:
Νίκη: Η Ανάσταση είναι η κατάλυση του θανάτου και το κεντρικό γεγονός της πίστης.
Ανάληψη: Η Ανάληψη του Χριστού θεωρείται η πρώτη είσοδος του ανθρώπου σε εκείνη τη θεία δόξα για την οποία αρχικά δημιουργήθηκε.
Κρίση: Θα έρθει ξανά με δόξα να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς· η Βασιλεία Του είναι αιώνια.
ΙΙΙ. Το Άγιο Πνεύμα
Το Σύμβολο βεβαιώνει την πλήρη θεότητα του Πνεύματος απέναντι σε όσους το θεωρούσαν κτιστή δύναμη.
Κύριον και ζωοποιόν: Το Πνεύμα είναι πλήρως Θεός και πηγή της ζωής.
Εκπόρευση: «Τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον».
Σημείωση: Οι Ορθόδοξοι διατηρούν το αρχικό κείμενο χωρίς το filioque («και εκ του Υιού»), διαφυλάσσοντας τον Πατέρα ως τη μόνη πηγή της θεότητας.
Ενότητα: Προσκυνείται και δοξάζεται μαζί με τον Πατέρα και τον Υιό.
Προφητεία: Είναι Εκείνο που «ἐλάλησε διὰ τῶν Προφητῶν», συνδέοντας την Παλαιά με την Καινή Διαθήκη.
IV. Η Εκκλησία και τα έσχατα
Το Σύμβολο κλείνει με την πραγματικότητα της Εκκλησίας και τη χριστιανική ελπίδα.
Τα τέσσερα γνωρίσματα της Εκκλησίας:
Μία: Ο Χριστός έχει μόνο ένα Σώμα.
Αγία: Αγιασμένη από τον Χριστό, παρά τις αμαρτίες των μελών της.
Καθολική: Οικουμενική, πλήρης και ολόκληρη.
Αποστολική: Θεμελιωμένη επάνω στους Αποστόλους και φύλακας της διδασκαλίας τους.
Ένα βάπτισμα: Το μυστήριο της μύησης δεν επαναλαμβάνεται· είναι θάνατος για την αμαρτία και αναγέννηση στη δικαιοσύνη.
Τα έσχατα:
Ανάσταση: Προσδοκούμε τη σωματική ανάσταση των νεκρών και όχι απλώς μια ασώματη μεταθανάτια ζωή.
Ο μέλλων αιών: Η τελική ελπίδα δεν είναι απλώς ο «ουρανός», αλλά ο καινός ουρανός και η καινή γη: η αιώνια ζωή στη Βασιλεία του ΘΕΟΥ.
