Κυριακές κατά Ματθαίον

Οι Κυριακές του κατά Ματθαίον καλύπτουν σημαντικό μέρος του ορθόδοξου λειτουργικού έτους, κατά τους θερινούς μήνες. Η περίοδος αυτή εστιάζει στη διδασκαλία και στα θαύματα του Χριστού, όπως τα κατέγραψε ο Ευαγγελιστής Ματθαίος.

Παρακάτω θα βρείτε πότε διαβάζονται τα αναγνώσματα αυτά και πώς καθορίζονται οι εβδομάδες.

1. Πότε είναι οι Κυριακές του κατά Ματθαίον;

Ο κύκλος του κατά Ματθαίον αρχίζει αμέσως μετά τη μεγάλη εορτή της Πεντηκοστής.

• Έναρξη: Η ανάγνωση του κατά Ματθαίον αρχίζει τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος (την επομένη της Πεντηκοστής). Γι’ αυτό η Α΄ Κυριακή Ματθαίου είναι πάντα η Κυριακή των Αγίων Πάντων (η Κυριακή μετά την Πεντηκοστή).

• Διάρκεια: Η περίοδος καλύπτει όλο το καλοκαίρι και διαρκεί συνήθως περίπου 17 εβδομάδες.

• Λήξη: Ο κύκλος ολοκληρώνεται με την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού στις 14 Σεπτεμβρίου. Μετά την Κυριακή μετά την Ύψωση, η Εκκλησία περνά στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο (το λεγόμενο «άλμα του Λουκά»).

2. Πώς καθορίζονται οι εβδομάδες

Σε αντίθεση με την περίοδο πριν από τη Σαρακοστή, οι Κυριακές του κατά Ματθαίον ακολουθούν γενικά διαδοχική σειρά, με βάση τις εβδομάδες μετά την Πεντηκοστή.

• Η αρίθμηση από την Πεντηκοστή: Οι εβδομάδες συχνά ονομάζονται «Ν΄ Κυριακή μετά την Πεντηκοστή» ή «Ν΄ Κυριακή Ματθαίου».

• Συνεχής ανάγνωση: Το Ευαγγέλιο διαβάζεται συνεχώς, κεφάλαιο προς κεφάλαιο, αν και γίνονται κάποια άλματα ώστε να διαβαστούν συγκεκριμένες παραβολές.

• Ο κύκλος των 17 εβδομάδων: Για την περίοδο αυτή ορίζονται 17 ευαγγελικά αναγνώσματα. Επειδή όμως η ημερομηνία του Πάσχα (και άρα της Πεντηκοστής) είναι κινητή, ο αριθμός των Κυριακών από την Πεντηκοστή έως την Ύψωση του Σταυρού αλλάζει κάθε χρόνο.

  • Όταν το Πάσχα είναι αργά: Υπάρχουν λιγότερες Κυριακές, έτσι κάποια από τα τελευταία αναγνώσματα του Ματθαίου παραλείπονται ή διαβάζονται τις καθημερινές.

  • Όταν το Πάσχα είναι νωρίς: Υπάρχουν περισσότερες Κυριακές από αναγνώσματα του Ματθαίου. Τότε μερικές φορές διαβάζονται νωρίτερα αναγνώσματα του Λουκά, για να καλυφθεί το κενό πριν από τις 14 Σεπτεμβρίου.

3. Τα κύρια αναγνώσματα (κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο)

Το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο τονίζει ότι ο Χριστός εκπληρώνει τον Νόμο και τους Προφήτες, και εστιάζει ιδιαίτερα στη Βασιλεία των Ουρανών.

• Α΄ Κυριακή (των Αγίων Πάντων): Η ομολογία του Χριστού ενώπιον των ανθρώπων (Ματθ. 10:32-33, 37-38· 19:27-30)

• Β΄ Κυριακή: Η κλήση των πρώτων μαθητών (Ματθ. 4:18-23)

• Γ΄ Κυριακή: «Ουδείς δύναται δυσί κυρίοις δουλεύειν» / Μη μεριμνάτε (Ματθ. 6:22-33)

• Δ΄ Κυριακή: Ο δούλος του εκατοντάρχου (Ματθ. 8:5-13)

• Ε΄ Κυριακή: Οι δαιμονισμένοι των Γαδαρηνών (Ματθ. 8:28-9:1)

• ΣΤ΄ Κυριακή: Η θεραπεία του παραλύτου (Ματθ. 9:1-8)

• Ζ΄ Κυριακή: Η θεραπεία δύο τυφλών και ενός κωφού δαιμονισμένου (Ματθ. 9:27-35)

• Η΄ Κυριακή: Ο χορτασμός των πεντακισχιλίων (Ματθ. 14:14-22)

• Θ΄ Κυριακή: Ο Ιησούς περπατά πάνω στα νερά (Ματθ. 14:22-34)

• Ι΄ Κυριακή: Η θεραπεία του σεληνιαζομένου νέου (Ματθ. 17:14-23)

• ΙΑ΄ Κυριακή: Η παραβολή του ανελεήμονος δούλου (Ματθ. 18:23-35)

• ΙΒ΄ Κυριακή: Ο πλούσιος νεανίσκος (Ματθ. 19:16-26)

• ΙΓ΄ Κυριακή: Η παραβολή των κακών γεωργών (Ματθ. 21:33-42)

• ΙΔ΄ Κυριακή: Η παραβολή των γάμων του βασιλέως (Ματθ. 22:1-14)

• ΙΕ΄ Κυριακή: Η μεγάλη εντολή (Ματθ. 22:35-46)

• ΙΣΤ΄ Κυριακή: Η παραβολή των ταλάντων (Ματθ. 25:14-30)

• ΙΖ΄ Κυριακή: Η Χαναναία (Ματθ. 15:21-28)

Η γέφυρα ανάμεσα στον Ματθαίο και τον Λουκά

Το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο διαβάζεται όλο το καλοκαίρι, αλλά δεν περνά απλώς στην Α΄ Κυριακή του Λουκά. Η μετάβαση στηρίζεται στη Δεσποτική εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού (14 Σεπτεμβρίου).

Επειδή η εορτή αυτή είναι τόσο κεντρική για την πίστη, η Εκκλησία διακόπτει την κανονική σειρά των ευαγγελικών αναγνωσμάτων τις Κυριακές γύρω από αυτήν και παρεμβάλλει αναγνώσματα από τον Ιωάννη και τον Μάρκο:

• Η Κυριακή προ της Υψώσεως: * Ανάγνωσμα: Ιω. 3:13-17

  • Θέμα: Ο Χριστός μιλά στον Νικόδημο και προαναγγέλλει τη σταύρωσή Του, αναφέροντας τον Μωυσή που ύψωσε το φίδι στην έρημο («Οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον...»).

• Η Κυριακή μετά την Ύψωση: * Ανάγνωσμα: Μάρκ. 8:34–9:1

  • Θέμα: Κάλεσμα προς τους πιστούς: «ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθείτω μοι».